Federatie Paardrijden gehandicapten


Vereniging FPG Alles over sport en therapie FPG Maneges Ledenhandvest Opleidingen Projecten Klein Hoefblad Agenda Steun de FPG Links Vraag en aanbod Vacatures Contact

Informatie voor besturen en medewerkers van FPG-maneges

Deze informatie is op verzoek van het FPG-bestuur door Pro(t)action samengesteld.

Sinds 15 maart 2006 bent u als vrijwilligersorganisatie - alleen als het uw vrijwilligers betreft - vrijgesteld van een aantal verplichtingen van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en van het Arbobesluit. De overheid wil u namelijk niet langer belasten met regels die voor vrijwilligerswerk eigenlijk niet noodzakelijk zijn. Maar in principe blijft de arboregelgeving gewoon voor u gelden. Wel minder arboregels dus, maar niet minder verantwoordelijkheid voor de arbeidsomstandigheden van uw vrijwilligers! Wat er verandert en wat er blijft, leest u in deze folder.

Vrijwilligers, wie of wat is een vrijwilliger

Het blijkt dat de Arbeidsinspectie het criterium ‘gezagsverhouding’ heel stringent hanteert. Ze stelt, dat er sprake is van een werknemer/werkgever relatie als er een gezagsverhouding is. Wanneer vrijwilligers werkzaamheden uitvoeren waarvoor geen toezicht, maar slechts coördinatie noodzakelijk is, oftewel zij kunnen zelfstandig hun werk doen - zonder gevaar - alleen dan is er géén sprake van een gezagsverhouding. Voor alle werkzaamheden die ‘vrijwilligers’ niet zonder toezicht kunnen uitvoeren, is er sprake van een gezagsverhouding en dienen de risico’s geïnventariseerd en geëvalueerd te worden.

Als u werkt met enkel volwassen, bekwame vrijwilligers die zelfstandig werken, wat verandert er dan formeel voor u

u hoeft voor het werken met vrijwilligers geen risico- inventarisatie en -evaluatie (RI&E) meer uit te voeren.
u hoeft geen plan van aanpak (uitvoering RI&E) op te stellen.
u bent niet verplicht een arbodienst in te schakelen voor deskundige bijstand.
u hoeft geen preventiemedewerker aan te stellen.
u hoeft niets te regelen voor bedrijfshulpverlening.
u hoeft geen arbodienst in te schakelen voor verzuimbegeleiding en het houden van een arbeidsomstandighedenspreekuur.

Maar toch, gezien de aard van het vrijwilligerswerk bij haar leden, raadt de FPG u aan punt 1 t/m 5 gewoon uit te blijven voeren, zoals vóór 15 maart 2006. Het paardrijden met ruiters met beperkingen blijft nu eenmaal een bezigheid met veel risico’s, en dat geeft voor de Arbeidsinspectie de doorslag. Het hebben van een RI&E heeft belangrijke voordelen:

u bent op de hoogte van de belangrijkste risico’s die spelen in uw situatie.
u bent op de hoogte van de volgens de wet gewenste situatie.
u heeft een plan van aanpak waardoor het voor u makkelijker wordt om zaken die aangepast moeten worden op een prioriteitlijst te plaatsen.
aan de hand van deze prioriteitenlijst kunt u een globale inschatting maken van de voor de aanpassing noodzakelijke gelden voor uw begroting.

Een preventiemedewerker is ook ideaal als centraal aanspreekpunt binnen uw organisatie. Van enkele verplichtingen uit de Arbo-wet, zoals het voeren van een verzuimbeleid voor zieke werknemers, was u al vrijgesteld, mits er in uw organisatie geen betaalde arbeid voor minimaal 40 uur per week wordt verricht. Let op: dit is dus de som van eventueel meerdere betaalde krachten in uw organisatie.

Hoe zit het met de aansprakelijkheid?

Wanneer een stichting of vereniging een manege huurt, is de stichting op het moment dat zij de manege huurt verantwoordelijk voor alle mensen die daar op dat moment aanwezig zijn. Oftewel, de stichting of vereniging heeft op dat moment een zorgplicht voor deze mensen. Als de vereniging of stichting activiteiten ontwikkelt, is zij de verantwoordelijke organisatie. Niet van belang is dus of de accommodatie is gehuurd, in bruikleen is of iets dergelijks. Ook niet van belang is, bij wie de instructeurs in dienst zijn. Zij worden aangestuurd door de vereniging of stichting en dan ligt daar de primaire verantwoordelijkheid. Als het gebouw niet voldoet, moet de vereniging of stichting dit regelen met de gebouweigenaar, of er geen gebruik van maken. Dit geldt ook als een FPG-lid een manege slechts voor een aantal uur per week inhuurt. De stichting of vereniging is degene die de locatie, de paarden en/of de instructie inhuurt, en ze is hier dan ook verantwoordelijk voor tijdens de huurperiode. De stichting/vereniging dient er dus zelf voor zorg te dragen dat de locatie aan de normen voldoet. De instructeur moet voldoende zijn opgeleid en is op de hoogte van de toezichthoudende taken. De paarden moeten geschikt zijn voor het doel waarvoor ze ingezet worden. Ook de materialen waarmee gewerkt wordt, zoals harnachement, moeten veilig zijn. De organisatie die huurt moet zich van dit alles vergewissen als ware het eigendom. De meest geschikte manier om dit te doen, is door het (laten) uitvoeren van een risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E).

Moet ik nu een volledige RI&E uit laten voeren?

Kijk je nu naar de RI&E voor FPG-maneges, dan geldt hierbij dus het toetsingscriterium behorende bij het totaal aantal mensen, dat in een gezagsverhouding met u activiteiten verricht, dus niet alleen de mensen in loondienst! Deze RI&E houdt ook rekening met de lichtere eisen die gelden ten aanzien van vrijwilligers. Als u de RI&E integreert met het KAM zorgsysteem (Kwaliteit Arbo en Milieuzorgsysteem) van de FPG, dat speciaal geschreven is voor de FPG-maneges, dan heeft u alles bij de hand. In dit systeem staan namelijk ook protocollen en andere belangrijke items welke het veilig werken binnen uw vereniging/stichting bevorderen. Het is zodanig geschreven dat u het op een eenvoudige wijze kunt aanpassen aan uw organisatie. Dit KAM-zorgsysteem is aan te vragen bij het FPG-secretariaat. Uw RI&E vormt de basis, en in het KAM-zorgsysteem beschrijft u vervolgens hoe u de geconstateerde risico’s zoveel mogelijk beperkt of zelfs wegneemt.

Zorgplicht en aansprakelijkheid

De zorgplicht voor uw vrijwilligers is geregeld in het Burgerlijk Wetboek (BW) en, in samenhang daarmee, in de Arbowet. Hoe zit het met uw aansprakelijkheid als een van uw vrijwilligers tijdens het verrichten van vrijwilligerswerk iets overkomt? De kapstok hiervoor is artikel BW 7:658, op grond waarvan de werkgever aansprakelijk is als hij toerekenbaar te kort schiet in de zorgverplichting. Omdat er geen sprake hoeft te zijn van een arbeidsovereenkomst, vallen ook stagiaires en vrijwilligers onder deze bepaling. U bent tegenover de vrijwilliger aansprakelijk voor de schade die hij of zij bij het verrichten van het vrijwilligerswerk lijdt, tenzij u kunt aantonen dat u aan de hieronder aangegeven verplichtingen heeft voldaan, of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of grove schuld van de vrijwilliger zelf. De verplichtingen die artikel 7:658 BW noemt, zijn (vertaald naar vrijwilligers):

u moet de werkruimten waarin de vrijwilliger het werkt verricht zodanig inrichten dat er geen gevaar is voor veiligheid, gezondheid of welzijn;
u moet de werktuigen en gereedschappen waarmee de vrijwilliger werkt zodanig onderhouden dat er geen gevaar is voor veiligheid, gezondheid of welzijn;
u moet, voordat een vrijwilliger aan het werk gaat, de vrijwilliger informeren over de risico’s en instrueren over de juiste werkmethode.

Dit alles om te voorkomen dat een vrijwilliger schade lijdt tijdens het uitvoeren van het werk. Wat redelijkerwijs nodig is, wordt gedicteerd door het soort werkzaamheden, en daarmee moet de zorgplicht die de Arbowet vereist worden ingevuld.

Het is voor u van belang om goed af te bakenen en vast te leggen wanneer een vrijwilliger bezig is met het vrijwilligerswerk en waar, op welke locatie(s). Waarom? Omdat uw aansprakelijkheid als organisatie samenhangt met de vaststelling dat de gebeurtenis waaruit schade is ontstaan, plaatsvond ‘tijdens het uitoefenen van de werkzaamheden, op de werkplek en tijdens werktijd’. Zorg er dus voor, dat u voor aansprakelijkheid (in dit geval van u tegenover uw vrijwilligers) een verzekering hebt afgesloten!

Zorgplicht voor goede arbeidsomstandigheden

Uw zorgplicht zoals aangegeven in het Burgerlijk Wetboek wordt verder ingevuld door de Arbowet en het Arbobesluit. De zorgplicht voor goede arbeidsomstandigheden, die elke organisatie heeft, houdt in ieder geval in:

Het werk moet zo georganiseerd zijn dat de veiligheid en de gezondheid niet in gevaar komen.
Werkplekken moeten aangepast zijn aan de mogelijkheden van de mensen die er werken.
Het werktempo moet door de vrijwilliger beïnvloed kunnen worden. Als die niet mogelijk is moeten er voldoende pauzes en afwisselingen zijn.
In onveilige situaties moet de vrijwilligersorganisatie voor voldoende veiligheidsmaatregelen zorgen.
De vrijwilligersorganisatie is verantwoordelijk voor bescherming tegen agressie, geweld, pesterijen en seksuele intimidatie.

Voorlichting

U hebt de taak ervoor te zorgen, dat uw vrijwilligers doeltreffend worden ingelicht over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico's. Daarnaast moet u duidelijk maken welke maatregelen zijn genomen, die erop gericht zijn deze risico's te voorkomen of te beperken. Pro(t)Action kan u hierbij van dienst zijn.

Zorg voor veiligheid en risicobeperking begint bij een goede Risico Inventarisatie en Evaluatie.

Pro(t)Action heeft een “maatwerk” checklist ontwikkeld voor leden van de FPG. Tegen gereduceerd tarief, waarvan het FPG ook nog eens een deel voor zijn rekening neemt, kunt u een RI&E uit laten voeren. Een deskundige maakt op uw verzoek met u een afspraak voor een bezoek. Tijdens dit bezoek zal een gesprek plaatsvinden met uw contactpersoon. De contactpersoon moet liefst goed op de hoogte zijn van de relatie met de beheerder van de locatie, en inzicht hebben in vergunningen en verzekeringen. Na het doornemen van de checklist volgt er een rondgang door manege, stallen en buitenterrein. Ook vinden er waar mogelijk korte gesprekken met de instructeur(s) plaats. De rapportage van het bezoek bevat een verslag van de bevindingen en een plan van aanpak om de belangrijkste risico’s te verminderen/elimineren.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.pro-t-action.nl, stuur een e-mail aan info@pro-t-action.nl of bel 055 - 323 14 65 .

Voor FPG-leden geldt, dat u ook contact kunt opnemen met Peter van Dijk: 06-12515649. Hij is lid van het Algemeen Bestuur van de FPG, met de portefeuille Arbo en Veiligheid.